Gan nhiễm mỡ: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Gan nhiễm mỡ là một bệnh nguy hiểm có thể dẫn đến nhiều biến chứng như viêm gan, xơ gan hoặc thậm chí là ung thư gan. Mặc dù vậy, vẫn có nhiều người chủ quan và nghĩ rằng bệnh không gây hại cho sức khỏe. Do đó, việc tìm hiểu về bệnh nhằm có phương án điều trị và phòng ngừa hiệu quả là rất cần thiết.

1. GAN NHIỄM MỠ LÀ BỆNH GÌ?

Gan nhiễm mỡ là tình trạng khi có sự tích tụ quá nhiều mỡ trong gan, vượt quá giới hạn cho phép. Trong gan của một người bình thường thì lượng mỡ thường chỉ chiếm 2-4% trọng lượng gan. Tuy nhiên, tại những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ, lượng mỡ thừa chiếm ít nhất 5-10% hoặc thậm chí là trên 30% trọng lượng gan.

Gan là cơ quan nội tạng lớn thứ hai của cơ thể, chịu trách nhiệm xử lý thực phẩm và nước mà chúng ta tiêu thụ. Ngoài ra, gan còn giúp lọc và loại bỏ các chất độc hại trong máu. Vì vậy, khi gan bị tổn thương, nó sẽ ảnh hưởng đến các cơ quan khác trong cơ thể.

2. PHÂN LOẠI GAN NHIỄM MỠ

Tùy thuộc vào nguyên nhân và tình trạng, bệnh được chia theo 3 dạng như sau:

2.1. THEO NGUYÊN NHÂN

  • Gan nhiễm mỡ do rượu (AFLD)
  • Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD)

2.2. GAN NHIỄM MỠ THEO MÔ HỌC

  • Gan nhiễm mỡ đơn thuần
  • Viêm gan nhiễm mỡ

2.3. THEO MỨC ĐỘ BỆNH

  • Gan nhiễm mỡ độ 1: Khi hàm lượng mỡ chiếm 5-10% trọng lượng gan.
  • Gan nhiễm mỡ độ 2: Hàm lượng mỡ chiếm 10-25% trọng lượng gan.
  • Gan nhiễm mỡ độ 3: Hàm lượng mỡ chiếm trên 30% trọng lượng của gan.

Mức độ tổn thương của gan qua từng giai đoạn

3. NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

Có rất nhiều nguyên nhân gây bệnh, điển hình:

3.1. THỪA CÂN BÉO PHÌ

Theo một bản tin của Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia, thuộc Thư viện Y học Quốc gia Hoa Kỳ, có đến 30-90% người béo phì bị mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Bên cạnh đó, nguy cơ tích tụ mỡ thừa trong gan của những người có cân nặng bình thường nhưng vòng eo to, và có lượng mỡ thừa nhiều, cũng cao hơn so với những người khác.

3.2. SUY DINH DƯỠNG

Những người bị suy dinh dưỡng, không có chế độ ăn uống khoa học và cơ thể không đủ khả năng quản lý mỡ thừa cũng là nguyên nhân dẫn đến tích tụ mỡ trong gan. 

Bên cạnh đó, những người này còn thường có nồng độ đường trong máu thấp, dẫn đến thiếu năng lượng. Để đáp ứng sự thiếu hụt năng lượng, cơ thể tự điều chỉnh bằng cách tăng hấp thụ mỡ để tạo ra năng lượng. Axit béo được vận chuyển đến gan và gây ra mỡ trong gan.

Nguyên nhân gây bệnh

3.3. UỐNG NHIỀU RƯỢU BIA

Rượu và bia thường là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương cho gan. Ethanol trong rượu có thể làm gia tăng quá trình tiêu hủy lipid trong các mô ngoại biên và gây ra sự giải phóng acid béo tự do từ mô mỡ. Theo đó, điều này dẫn đến sự gia tăng mỡ tại gan.

3.4. DO DI TRUYỀN

Nếu trong gia đình có bố hoặc mẹ bị gan nhiễm mỡ thì bạn cũng có nguy cơ mắc bệnh bởi có yếu tố di truyền.

3.5. TUỔI TÁC

Người cao tuổi thường bị suy giảm chức năng gan, dẫn đến khả năng oxy hóa axit béo trong gan giảm dần và cản trở quá trình loại bỏ mỡ thừa. Ngoài ra, khi mãn tuổi, tế bào gan bị tổn thương không phục hồi được, dẫn đến sự hình thành các tổ chức xơ gây xơ gan và viêm gan.

3.6. DO BIẾN CHỨNG CỦA CÁC BỆNH LÝ KHÁC

Các bệnh lý khác như: Tiểu đường, rối loạn lipid máu, suy tuyến giáp, suy tuyến yên… ảnh hưởng tới quá trình tổng hợp mỡ thừa ở gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ.

3.7. CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG THIẾU KHOA HỌC

Ăn quá nhiều thực phẩm giàu cholesterol và chất béo bão hòa (như dầu dừa, pizza, gà rán, đồ ăn chiên xào…) vượt quá nhu cầu của cơ thể sẽ được chuyển hóa thành mỡ thừa. Những phân tử mỡ này có thể lắng đọng trong thành mạch và gan, gây ra bệnh mỡ gan. Ngoài ra, việc sử dụng các loại thuốc như Glucocorticoid, estrogen tổng hợp hoặc tiếp xúc với các chất độc hoá chất cũng có thể góp phần gia tăng bệnh mỡ gan.

4. TRIỆU CHỨNG GAN NHIỄM MỠ

Hầu hết, người bị mỡ gan không có triệu chứng rõ ràng và chỉ phát hiện khi đi khám sức khỏe hoặc xét nghiệm máu. Tuy nhiên, có một số triệu chứng dưới đây có thể được sử dụng để nhận biết bệnh:

4.1. BỤNG TO, GAN TO

Lượng mỡ tích tụ trong gan cao làm tăng kích thước gan. Nếu sờ dưới hạ sườn phải thấy gan to lớn thì có nguy cơ bị gan nhiễm mỡ. Bên cạnh đó, bạn cũng nên chú ý nếu bụng bỗng dưng to lên không bình thường.

Bụng to là dấu hiệu điển hình ở người bị mỡ gan

4.2. NƯỚC TIỂU VÀNG, SẪM MÀU, PHÂN TRẮNG

Một số trường hợp có thể do dùng thuốc tân dược hoặc uống ít nước nên nước tiểu sẫm màu. Tuy nhiên, nếu cùng với triệu chứng phân trắng, thì đó có thể là tín hiệu gan của bạn đang bị vấn đề.

4.3. BUỒN NÔN VÀ NÔN

Những người bị mỡ gan thường có triệu chứng mệt mỏi, mất năng lượng, cảm thấy đầy bụng, khó tiêu, và thường kèm theo buồn nôn và nôn mửa. Bài tiết mật kém là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này.

4.4. VÀNG DA, VÀNG MẮT

Chức năng gan suy giảm khiến cho thanh thải bilirubin gặp vấn đề tích tụ dần trong máu dẫn tới bệnh vàng da, vàng mắt.

4.5. NGƯỜI NGỨA NGÁY, MỀ ĐAY

Gan hoạt động kém khiến cho chức năng đào thải độc tố bị ảnh hưởng dẫn tới hiện tượng mẩn ngứa, nổi mề đay.

Ngoài ra, khi gan nhiễm mỡ chuyển sang xơ gan sẽ xuất hiện một số triệu chứng:

  • Các sao mạch xuất hiện
  • Cổ trướng
  • Nam giới ngực to hơn bình thường
  • Xuất hiện các mạch máu dưới da to rộng hơn.

Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám và kiểm tra sức khỏe để sớm phát hiện và điều trị bệnh kịp thời.

5. NHỮNG AI DỄ BỊ GAN NHIỄM MỠ?

Những đối tượng sau có nguy cơ mắc bệnh:

  • Người béo phì, vòng eo lớn
  • Đái tháo đường type 2
  • Người mắc hội chứng rối loạn mỡ máu
  • Người có chỉ số triglyceride cao có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ chiếm 59%.
  • Tuổi: Tuổi càng cao, nguy cơ mắc bệnh càng lớn.
  • Giới tính: Tỷ lệ nam mắc bệnh gan nhiễm mỡ cao gấp 2 lần nữ giới.
  • Nghiện rượu bia: 90% trường hợp uống rượu bia trên 2 đơn vị/ngày trong thời gian dài có nguy cơ mắc bệnh.
  • Người mắc hội chứng buồng trứng đa nang, suy tuyến yên, suy giáp

6. GAN NHIỄM MỠ CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?

Gan nhiễm mỡ được xem là bệnh lý nguy hiểm, bởi nếu không phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn tới biến chứng:

6.1. VIÊM GAN

Lượng mỡ tích tụ quá nhiều trong gan khiến chức năng gan suy giảm và gây ảnh hưởng đến vai trò kháng độc của gan, dẫn tới sự xâm nhập của vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng và gây viêm gan. 

Ở giai đoạn đầu, bệnh không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, một số bệnh nhân có thể hiển thị các triệu chứng như vàng da, đau ngực, mệt mỏi và chán ăn.

6.2. XƠ GAN

Xơ gan là một quá trình tổn thương gan mạn tính không thể phục hồi và được đặc trưng bởi sự hoại tử và xơ hóa của tế bào gan. 

Theo thống kê, khoảng 30% số bệnh nhân bị nhiễm mỡ gan sẽ phát triển thành xơ gan nếu không được điều trị kịp thời.

Biến chứng nguy hiểm

6.3. UNG THƯ GAN

Theo thống kê, khoảng 10% bệnh nhân mắc xơ gan sẽ tiếp tục phát triển thành ung thư gan. Ung thư gan có hai loại là ung thư nguyên phát và ung thư di căn. Tỷ lệ tử vong của người mắc ung thư gan trong 5 năm đạt khoảng từ 50-70%.

7. PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ tiến hành một số thủ thuật sau:

  • Khai thác chế độ ăn uống và sinh hoạt của người bệnh.
  • Kiểm tra cơ thể để phát hiện dấu hiệu gan to, vàng da hay không.
  • Xét nghiệm máu: Xét nghiệm chỉ số men gan AST, ALT, Cholesterol toàn phần, Triglyceride.
  • Xét nghiệm hình ảnh: Siêu âm, chụp cộng hưởng từ xác định mỡ gan, chụp cắt lớp…
  • Đo độ đàn hồi nếu nghi ngờ xơ gan.
  • Sinh thiết gan: Trường hợp nghi ngờ xơ gan, bác sĩ sẽ chỉ định lấy mẫu tế bào gan để xét nghiệm.

8. ĐIỀU TRỊ GAN NHIỄM MỠ NHƯ THẾ NÀO?

Hiện nay, chưa có một loại thuốc hay phác đồ trong điều trị giảm mỡ gan. Vì nguyên nhân và tình trạng bệnh của từng người là khác nhau, nên phương pháp điều trị dựa trên từng trường hợp cụ thể.

8.1. THAY ĐỔI CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG VÀ SINH HOẠT

Để hỗ trợ điều trị, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn uống hợp lý và sử dụng những thực phẩm tốt cho bệnh như cá, rau củ quả, dầu oliu, dầu hạt cải… để giúp hạ cholesterol. Ngược lại, cần hạn chế thực phẩm giàu mỡ động vật, thịt đỏ, nội tạng động vật, gia vị cay nóng, rượu bia trong thực đơn ăn uống của gia đình. 

Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng cần duy trì việc tập luyện thể dục thường xuyên, đặc biệt là khi bị thừa cân béo phì. Các hoạt động về thể lực sẽ giúp giảm mỡ gan và cải thiện sức khỏe gan.

8.2. GIẢM LIPID MÁU

Statin và Fibrate là thuốc giảm mỡ máu thường được chỉ định cho những trường hợp bị gan nhiễm mỡ kèm bệnh gan mạn tính.

8.3. ĐIỀU TRỊ BỆNH LÝ CHUYỂN HÓA ĐI KÈM

Trường hợp đái tháo đường, bác sĩ sẽ chỉ định đưa ra phác đồ điều trị kiểm soát tốt đường máu. Từ đó, sẽ cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ.

8.4. TÁC NHÂN CHỐNG OXY HÓA

Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra các loại tác nhân oxy hóa được xem là phương pháp giảm mỡ gan hiệu quả.

Vitamin E và C: Sử dụng kết hợp 2 loại vitamin này mỗi ngày sẽ cải thiện đáng kể mô học gan, từ đó giảm mỡ gan, ngăn ngừa xơ gan.

Probucol: Được chỉ định giúp hạ lipid máu, giảm men gan hiệu quả.

Silymarin: Chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ gan.

Trường hợp gan nhiễm mỡ nặng, các phương pháp điều trị trên không cải thiện tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định ghép gan.

Lưu ý: Việc sử dụng vitamin hay chất chống oxy hóa trên phải được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ. Bởi, nếu lạm dụng có thể gây ra những phản ứng phụ. Vì vậy, người bệnh cần hết sức lưu ý.

9. PHÒNG BỆNH GAN NHIỄM MỠ

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh”, nếu bạn muốn ngăn ngừa bệnh nhiễm mỡ gan, hãy thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau đây:

  • Ăn uống lành mạnh: Hạn chế ăn đồ chiên, rán, thức ăn nhanh, đồ ngọt, đồ uống có gas. Tăng cường ăn rau củ quả, thực phẩm giàu chất xơ, chất đạm và chất béo tốt.
  • Thực hiện các hoạt động thể chất: Tập luyện thể dục đều đặn để giảm cân, giảm mỡ thừa và bảo vệ sức khỏe.
  • Hạn chế uống rượu và thuốc lá: Rượu và thuốc lá đều gây hại cho gan, hãy hạn chế hoặc ngừng uống để giảm thiểu nguy cơ mắc nhiễm mỡ gan.
  • Kiểm soát cân nặng: Duy trì cân nặng ổn định và hợp lý để tránh bị thừa cân, béo phì và nguy cơ mắc nhiễm mỡ gan.
  • Điều trị các bệnh lý liên quan: Điều trị các bệnh lý liên quan như tiểu đường, tăng huyết áp, cholesterol cao… để giảm nguy cơ mắc bệnh nhiễm mỡ gan.

Như đã đề cập ở trên, bệnh nhiễm mỡ gan có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như xơ gan, ung thư gan. Vì vậy, mỗi người cần áp dụng lối sống khoa học, lành mạnh để phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả. 

Điều này gồm việc tuân thủ chế độ ăn uống hợp lý, tập luyện thể dục đều đặn, hạn chế uống rượu bia, thuốc lá và duy trì cân nặng phù hợp. Nếu có dấu hiệu của bệnh nhiễm mỡ gan, cần tìm kiếm sự tư vấn và điều trị của các chuyên gia y tế.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Tin cùng chủ đề

  • MÁU NHIỄM MỠ UỐNG GÌ? 9 LOẠI NƯỚC CẢI THIỆN MỠ MÁU

    Máu nhiễm mỡ uống gì để cải thiện tình trạng mỡ máu? Nếu bạn đang gặp tình trạng này hoặc muốn phòng ngừa thì đừng bỏ qua 9 loại nước giúp cải thiện tình trạng mỡ máu dưới đây. Sử dụng đều đặn sẽ giúp hỗ trợ cải thiện và ngăn ngừa tình trạng máu nhiễm[…]

  • Làm cách nào để giảm mỡ máu nhanh và hiệu quả?

    Mỡ máu cao có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe. Vì vậy, việc kiểm soát mỡ máu hay giảm mỡ máu là điều quan trọng nhằm giúp bạn hạn chế nhiều rủi ro xảy ra. Vậy mỡ máu cao nguy hiểm như thế nào? Làm thế nào để kiểm soát[…]

  • Gợi ý 10 loại thực phẩm hạ mỡ máu

    Máu nhiễm mỡ là căn bệnh ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại ngày nay. Và một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do nhiều người có chế độ ăn uống thiếu lành mạnh. Dưới đây là các loại thực phẩm hạ mỡ máu không cần dùng thuốc để giúp[…]

  • Chế độ ăn giảm mỡ máu cho người mỡ máu cao

    Chế độ ăn là một trong những vấn đề cần quan tâm của những người có mỡ máu cao. Vậy họ nên ăn gì và không nên ăn gì trong bữa ăn để có thể giảm mỡ máu? 1. Hạn chế lượng đường tiêu thụ mỗi ngày Lượng đường bổ sung trong các thực phẩm[…]